નિષ્ક્રમણ ઝડપ (Escape speed) સમજાવો. નિષ્ક્રમણ વેગ કયા પરિબળો પર આધાર રાખતો નથી?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) નિષ્ક્રમણ ઝડપ એટલે કોઈ પદાર્થને ગ્રહ કે ઉપગ્રહની સપાટી પરથી ઉર્ધ્વ દિશામાં ફેંકવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ ઝડપ,જેથી તે પદાર્થ તે ગ્રહના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળી જાય અને ક્યારેય પાછો ન આવે.
નિષ્ક્રમણ વેગ $(v_e)$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$v_e = \sqrt{\frac{2GM}{R}}$
જ્યાં $G$ એ સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક છે,$M$ એ ગ્રહનું દળ છે અને $R$ એ ગ્રહની ત્રિજ્યા છે.
નિષ્ક્રમણ વેગ નીચેના પરિબળો પર આધાર રાખતો નથી:
$1$. ફેંકવામાં આવતા પદાર્થનું દળ $(m)$.
$2$. ફેંકવાની દિશા (જ્યાં સુધી તે ગ્રહની અંદરની તરફ ન હોય).
$3$. ગ્રહની સપાટી પરનું સ્થાન જ્યાંથી તેને ફેંકવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

પૃથ્વીની સપાટી પરથી શિરોલંબ ઉપરની દિશામાં ફેંકવામાં આવતા પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ વેગ $11.2 \ km/s$ છે. જો પદાર્થને શિરોલંબ સાથે $45^o$ ના ખૂણે ફેંકવામાં આવે,તો નિષ્ક્રમણ વેગ ......... $km/s$ હશે.

જો કોઈ ગ્રહની ત્રિજ્યા પૃથ્વી કરતાં ચાર ગણી હોય અને બંને માટે $g$ નું મૂલ્ય સમાન હોય,તો તે ગ્રહ પર નિષ્ક્રમણ વેગ (escape velocity) ......... $km/s$ હશે.

Difficult
View Solution

એક રોકેટને પૃથ્વીની સપાટી પરથી સીધું ઉપર છોડવામાં આવે છે. જ્યારે તેની ઊંચાઈ પૃથ્વીની ત્રિજ્યાના $\frac{1}{3}$ જેટલી હોય છે,ત્યારે તેનું બળતણ ખતમ થઈ જાય છે અને તેથી તે ગતિ કરે છે. જો રોકેટને પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ બળમાંથી મુક્ત થવું હોય,તો તેણે જે લઘુત્તમ વેગ સાથે ગતિ કરવી જોઈએ તે છે (પૃથ્વીની સપાટી પર નિષ્ક્રમણ વેગ $11.2 \ km/s$ છે.) ($km/s$ માં)

પૃથ્વી પર નિષ્ક્રમણ વેગ $11.2 \, km/s$ છે. પૃથ્વી કરતા બમણી ત્રિજ્યા અને $8$ ગણું દળ ધરાવતા બીજા ગ્રહ પર નિષ્ક્રમણ વેગ ......... $km/s$ હશે.

એક સ્પેસશિપનું દળ $1000 \ kg$ છે. તેને પૃથ્વીની સપાટી પરથી મુક્ત અવકાશમાં લોન્ચ કરવાનું છે. $g$ અને $R$ (પૃથ્વીની ત્રિજ્યા) ના મૂલ્યો અનુક્રમે $10 \ m/s^2$ અને $6400 \ km$ છે. આ કાર્ય માટે જરૂરી ઉર્જા કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo